Een cijfer dat je niet snel op een verjaardagsfeestje hoort, maar wel de ronde doet in urologiekringen: mannen die minstens 21 keer per maand klaarkomen, hebben een aanzienlijk lager risico op prostaatkanker dan mannen die dat 4 tot 7 keer per maand doen. Geen fabeltje van een datingapp-blog, maar een conclusie uit een Amerikaans onderzoek onder bijna 32.000 mannen, gepubliceerd in European Urology en breed opgepikt in de medische wereld.
Het klinkt te mooi om waar te zijn, en misschien is dat ook wel een beetje zo. Maar de cijfers zijn stevig genoeg om te snappen waarom dit onderwerp elke paar jaar weer opduikt.
Wat het onderzoek precies liet zien
De studie van onderzoekers verbonden aan Harvard volgde mannen tussen de 46 en 81 jaar over een periode van bijna twee decennia. Mannen die op jongvolwassen leeftijd, tussen de 20 en 29 jaar, 21 keer per maand of vaker klaarkwamen, hadden 19 procent minder kans op een latere prostaatkankerdiagnose dan mannen met een frequentie van 4 tot 7 keer per maand. Voor de leeftijdsgroep 40 tot 49 jaar liep dat verschil zelfs op tot 22 procent.
Opvallend: het effect was het sterkst voor de frequentie op jonge leeftijd, ook al ontstaat prostaatkanker doorgaans pas decennia later. Een Australisch onderzoek onder ruim 2.300 mannen kwam tot een vergelijkbare conclusie: wie 4,6 tot 7 keer per week klaarkwam, had 36 procent minder kans op een diagnose voor het zeventigste levensjaar dan mannen die dat minder dan 2,3 keer per week deden. Harvard Health zette de belangrijkste bevindingen op een rij.
De verklaring die (nog) niet bewezen is
De meest gebruikte verklaring heet de "stagnatiehypothese": door regelmatig klaar te komen, spoel je mogelijk schadelijke stoffen uit de prostaat die zich anders ophopen en op termijn cellen kunnen beschadigen. Klinkt logisch, maar bewezen is het niet. Onderzoekers die de oorspronkelijke studie later tegen het licht hielden, wezen op statistische kwetsbaarheden en riepen op tot voorzichtigheid met de conclusies, ondanks de opvallende cijfers.
Ook Nederlandse urologen zijn terughoudend. Bij Erasmus MC klinkt het geluid dat het "doorspoelen" van de leidingen nooit hard is aangetoond, en dat een gezonde levensstijl, voldoende bewegen, gezond eten en geen roken, nog altijd de grootste invloed heeft op je kankerrisico. Vergelijkbaar met wat we eerder al schreven over waarom fitheid het nieuwe statussymbool is: de basis blijft een gezond lichaam, niet één geïsoleerde gewoonte.
Waarom dit cijfer je toch iets vertelt
Zelfs als de causaliteit twijfelachtig is, is er iets anders interessant aan dit onderzoek: het bevestigt dat seksuele gezondheid een serieus onderdeel is van je algehele gezondheid, niet een losstaand thema dat je bij de huisarts liever overslaat. Net zoals we eerder zagen dat een week slecht slapen je testosteron flink kan laten dalen, hangt ook dit weer samen met een breder patroon: stress, hormonen en levensstijl beïnvloeden elkaar voortdurend. Prostaatkanker is bovendien geen zeldzaamheid. Het is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen in Nederland, en de kans erop neemt toe met de leeftijd. Elk signaal dat je iets vertelt over risicoverlaging is de moeite van het lezen waard, ook als het nog niet keihard bewezen is.
Wat de discussie extra interessant maakt: onderzoekers die de originele studie later herbeoordeelden, wezen erop dat een deel van het effect kan komen door hoe de data destijds is verzameld. Mannen werd namelijk pas gevraagd naar hun ejaculatiefrequentie nadat ze al wisten of ze kanker hadden, wat het geheugen kan kleuren. Dat betekent niet dat het verband nep is, maar wel dat je de cijfers met enige nuance moet lezen in plaats van als keiharde garantie.
Wat je met deze informatie kunt doen
Niemand raadt je aan om je seksleven te plannen op basis van een spreadsheet. Maar het onderzoek is wel een aanleiding om iets breder te kijken naar je gezondheid na je dertigste. Jaarlijkse check-ups, weten wat een PSA-waarde is, en niet wachten tot er klachten zijn: dat is waar de echte winst zit. Net als bij creatine, waarvan de effecten op je lichaam vaak anders zijn dan de geruchten doen vermoeden, geldt ook hier dat één statistiek nooit het hele verhaal vertelt.
Wat wel vaststaat: een actief seksleven wordt door vrijwel geen enkel onderzoek in verband gebracht met een hóger risico op prostaatkanker. Dat maakt dit een van de weinige gezondheidsonderwerpen waarbij de instructie "doe vooral lekker je ding" en de wetenschap elkaar niet in de weg zitten.
Dit is wat urologen je nu al wel aanraden
Los van de discussie over frequentie zijn er een paar dingen waar artsen wel consensus over hebben. Vanaf je vijftigste, of vanaf je vijfenveertigste als prostaatkanker in de familie voorkomt, is een gesprek met je huisarts over PSA-onderzoek zinvol. Roken verhoogt het risico aantoonbaar, net als overgewicht. En klachten zoals vaker moeten plassen of een zwakkere straal zijn reden om niet te wachten tot het vanzelf overgaat.
Het zijn dit soort concrete, meetbare stappen die het verschil maken, niet een doel van 21 keer per maand. Maar als de wetenschap je toch een extra duwtje in de rug geeft om iets vaker met je partner (of zonder) bezig te zijn, is dat op zijn minst een prettige bijvangst.